Koen’s Art
Kunstschilder
Koen De Clercq
“Ik denk niet dat ik ooit op de zee uitgekeken zal raken. Ze is tegelijk de eenvoudigste en de meest veranderlijke vorm van natuur die ik ken. Een horizon lijkt op het eerste gezicht bijna leeg, maar wie blijft kijken, ontdekt dat de kleur, het licht en het ritme voortdurend veranderen. Zelfs wanneer de zee volledig kalm lijkt, gebeurt er altijd iets.”
Inspired by Nature
De natuur is mijn belangrijkste inspiratiebron. Niet als een onderwerp dat ik zo getrouw mogelijk wil weergeven, maar als de bron die mij blijft voeden. Door te kijken, te wandelen, stil te staan en opnieuw te kijken.
Licht dat verandert. Een landschap dat onder een andere hemel plots een andere kleur krijgt. De manier waarop water beweegt, hoe een golf zich opbouwt en weer verdwijnt. Het zijn vaak de kleine verschuivingen die mijn aandacht grijpen.
De zee heeft daarin een bijzondere plaats gekregen.
De zee voelt voor mij als een hartslag. Soms rustig, soms krachtig, maar altijd levend. Die voortdurende beweging, die afwisseling tussen kracht en rust, blijft mij aantrekken.
Misschien is dat ook waarom mensen naar de kust komen. Niet alleen om te kijken, maar om te ervaren: het licht, het geluid van het water, de wind op je huid, de geur van de zee. Je wandelt er, ademt er, kijkt naar de horizon en keert daarna weer naar huis terug. Daar eindigt voor de meesten de ervaring.
Voor mij begint daar het avontuur pas echt — op het canvas.
Twee zeeën
Ik leef en werk tussen twee zeeën: de Noordzee in Oostende en de Middellandse Zee aan de Spaanse Costa Blanca. Het zijn twee heel verschillende werelden. De Noordzee kan koel, zacht en zilvergrijs zijn, met een ingetogen licht dat de kleuren bijna laat samenvloeien. Aan de Costa Blanca is het water vaak helder en transparant en breekt het licht krachtiger op tegen de warme kleuren van de rotskust.
Maar voor mij zijn het niet gewoon twee locaties om te schilderen. Ze geven mij simpelweg méér om naar te kijken, te ervaren en te schilderen. De ene zee toont andere kleuren, een ander licht en een andere beweging dan de andere. De ene kan een gevoel van stilte en ruimte oproepen, de andere van helderheid en intensiteit.
Samen hebben ze mijn blik verruimd en een rijkere basis gegeven voor de manier waarop ik schilder. Wat mij uiteindelijk interesseert, is niet waar een golf zich bevindt, maar wat die golf bij mij oproept: het licht, de kleur, de beweging en vooral de stemming van dat moment.
De kunstenaar achter de schilderijen
De verbondenheid met schilderkunst begon al vroeg. Als tiener volgde ik lessen aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Kortrijk en op mijn tiende maakte ik mijn eerste olieverfschilderij.
Later, tijdens twaalf jaar in de Verenigde Staten, werd mijn blik verder gevormd. De Amerikaanse oostkust, het specifieke kustlicht en het schilderen in open lucht brachten mij opnieuw dichter bij de natuur. Het contact met andere kunstenaars en het werken plein air gaven mij nieuwe ervaringen en een andere manier van kijken.
Experimenteren is voor mij geen omweg, maar een wezenlijk onderdeel van het kunstenaarschap. Soms ontdek je pas wat je zoekt door eerst te ervaren wat niet werkt. Een techniek die niet brengt wat je verwacht. Een kleur die verkeerd aanvoelt. Een schilderij dat opnieuw moet beginnen. Ook daarin zit vooruitgang.
Mijn schilderen is een voortdurend proces van kijken, zoeken, proberen en opnieuw beginnen.
Kleur, olieverf en het schilderproces
Een belangrijk deel van mijn ontwikkeling als schilder ligt in mijn zoektocht naar de rijkdom van kleur. Hoe kan ik de enorme rijkdom van de zee beter begrijpen? Hoe kan ik kleur bewuster inzetten zonder de spontaniteit van het schilderen te verliezen?
Die zoektocht heeft mij geleerd dat beperking juist vrijheid kan creëren. Door vooraf een kleine, weloverwogen combinatie van kleuren te kiezen — soms slechts drie of vier — ontstaan alle nuances van het schilderij vanuit dezelfde basis. De kleuren blijven daardoor vanzelf met elkaar verbonden en vormen een harmonieus geheel. Tegelijk hoef ik tijdens het schilderen niet voortdurend te zoeken tussen een groot aantal mogelijkheden. De beperking geeft juist de vrijheid om mij op het schilderij zelf te concentreren.
Ik weet welke keuzes ik vooraf moet maken, maar heb tegelijk het vertrouwen om daarvan af te wijken wanneer het schilderij daarom vraagt.
Voor mij begint een schilderij bij het moment waarop iets in de natuur mijn aandacht grijpt. Een bijzondere golf, een lichtinval, een kleur of een vorm die mij even doet stoppen. Een referentie geeft mij vervolgens een vertrekpunt. Kleine lijntekeningen en licht-donkerstudies helpen mij om vorm en compositie te begrijpen. Daarna bepaal ik welke kleurwereld ik wil creëren en welke beperkte combinatie van kleuren daarbij past.
De structuur en beweging van de referentie blijven belangrijk, maar vanaf het moment dat ik mijn eigen keuzes maak, wordt het schilderij iets van mij. De werkelijkheid is het vertrekpunt, niet het eindpunt.
Daarna komt het schilderen zelf. Ik wil de eigenschappen van olieverf niet bestrijden, maar juist begrijpen en in mijn voordeel gebruiken.
De trage droogtijd van olieverf wordt door veel beginnende schilders eerder als een probleem ervaren. Een correctie op een nog natte laag kan zich gemakkelijk vermengen met de verf eronder. Als het penseel, de druk of de viscositeit niet juist zijn, kan de nieuwe verf zelfs de onderliggende laag meenemen in plaats van er een nieuwe laag bovenop te leggen.
Dat vraagt precisie. De keuze van het penseel, de viscositeit van de verf, de druk en de houding van het penseel bepalen mee hoe een penseelstreek zich gedraagt. Daardoor wordt ook het mengen van de kleur vóór de streek belangrijker: de kleur moet precies zijn zoals ik ze nodig heb.
Wanneer je die eigenschappen van olieverf leert beheersen, verandert haar trage droogtijd van een beperking in een mogelijkheid.
De voorbereiding brengt rust, de beheersing van het materiaal geeft controle en de intuïtie bepaalt wat er op het doek gebeurt.
Vandaag
Vertrouwen in het proces is voor mij essentieel.
Niet het vertrouwen dat alles vooraf vastligt, maar het vertrouwen dat ik tijdens het schilderen kan reageren op wat op het doek ontstaat.
De natuur blijft de bron. De twee zeeën blijven mij nieuwe ervaringen geven. En het schilderen blijft een proces van kijken, ontdekken en verdergaan.
De zee is vandaag het hart van mijn werk. Maar mijn blik is niet beperkt tot de zee. Ook een landschap, een lichtval of een onverwachte kleurschakering kan mij opnieuw aan het kijken zetten.
“Misschien is dat ook wat mij blijft aantrekken in schilderen: dat er altijd iets is dat je nog niet hebt gezien.”